Lokalne tradycje mazowieckie

Strój ludowy i tkanina

Strój łowicki

Jeden z najpiękniejszych polskich strojów ludowych narodził się na początku XIX stulecia w Regionie Łowickim. Bogato zdobione haftem, mieniące się wszystkimi kolorami tęczy, pasiaste ubiory Księżaków opisał Władysław Reymont w powieści „Chłopi”. Piękno pasiaka łowickiego, uważanego za polski strój narodowy jest powszechnie rozpoznawalnym i charakterystycznym elementem rodzimej kultury ludowej, wzbudza zachwyt, oczarowuje bogatym układem kolorystycznym.

fot. Jan Mehlich

Strój wilanowski z nadwiślańskiego Urzecza

Strój ludowy z obszaru Mazowsza, charakterystyczny dla mieszkańców podwarszawskiego Urzecza położonego w północnej części Doliny Środkowej Wisły. Na formę i charakter stroju ogromny wpływ wywarły dwa niegdyś silne gospodarczo i kulturowo ośrodki: Wilanów i Czersk.

rys. Wojciech Gerson

Strój kurpiowski

Szyty z lnianych i wełnianych samodziałów, wykonywany był w całości przez Kurpianki. Strój ten zachował się w formie żywej do dziś. Jest noszony w święta i podczas innych ważnych uroczystości.
Chłopak nosi niski, twardy kapelusz z wojłoku zwany grzybkiem, ozdobiony wstążką i przybraniem z kwiatów. Na białą koszulę z płótna samodziałowego wkłada jakę, zwaną także lejbikiem, czyli krótką kurtkę szytą z czerwonego sukna, lamowaną czarną tasiemką. Pod szyją wiąże dekoracyjną wstążeczkę zwaną faforkiem. Parciane, jasne spodnie wpuszcza w skórzane, wysokie buty z cholewami. Starsi mężczyźni noszą ponadto jako odzież wierzchnią wełniane sukmany, dopasowane w górnej części, rozkloszowane i fałdziste od pasa w dół. Przybraniem głowy dziewczyny jest czółko wykonane z tektury oklejonej aksamitem, ozdobione kwiatami i wstążkami. Na płócienną koszulę, której ozdobą jest owalny kołnierzyk obdziergany czerwoną koronką, wkłada gorsecik zwany wystkiem. Środkowa część wystka jest krótsza od reszty i odsłania koszulę. Klapki wystka opadają na szeroką mienistą spódnicę, na której zawiązany jest fartuszek zwany zapaską, zdobiony wstawkami z białej koronki. Do świątecznego stroju Kurpianka zakłada trzewiki lub pantofelki. Uzupełnieniem stroju są korale z bursztynu.

fot. polskatradycja.pl

Strój sannicki

Strój sannicki często był mylony ze strojem łowickim.  Z racji podobieństwa był uważany za jego odmianę – przypominają członkowie Regionalnego Zespołu Pieśni i Tańca Sanniki.

Niektórzy doszukiwali się także podobieństw do stroju kujawskiego. Oba ubiory łączył ten sam sposób obwiązywania czepki jedwabną chustą.

Analogie wynikały z racji sąsiedztwa tych regionów. Zdarzało się, że na pograniczach strój sannicki miał nawet identyczne elementy jak łowicki.

fot. wiano.eu

Strój kołbielski

Noszony był na prawym brzegu Wisły, w dorzeczu Świdra i to właśnie we wsiach położonych w jego środkowym biegu zachował się najdłużej. Był noszony (szczególnie przez kobiety) jeszcze w latach 50. XX w.

 

Strój męski w okolicach Kołbieli był powszechnie noszony do I wojny światowej, po której nastąpił jego powolny, acz systematyczny zanik. W okresie tym, w swej wersji odświętnej strój składał się z: nakrycia głowy (rogatywka, czapka futrzana, kapelusz, kaszkiet), koszuli, spodni, kamizelki, kaftana, sukmany, pasa oraz butów. Strój kobiecy składał się z wielu elementów. Tworzyły go nakrycia głowy (czepki oraz chustka), koszula, spódnica, zapaski do pasa i na ramiona, gorset, kaftan, okrycie wierzchnie, obuwie i biżuteria.

 

Obecnie ubiór tradycyjny używany jest okazjonalnie, a największą barierą przy wykonywaniu nowych jego elementów jest pozyskanie tego, co kiedyś było najtańsze i ogólnodostępne, czyli lnianych i wełnianych tkanin samodziałowych.

Źródło: Elżbieta Piskorz- Branekova, etnograficzna.pl

Źródło: strojeludowe.pl